वडा विवरण
वडा नं. २७ — ललितपुर महानगरपालिका
वडा नं. २७, ललितपुर महानगरपालिकाको वडा कार्यालय प्याङ्गगाउँ (Pyanggaon) / सुनाकोठी पूर्वी भेगमा अवस्थित छ। यो वडा परम्परागत “प्याङ्ग” (बाँसको ऐतिहासिक नाप्ने भाँडो – Pyang) बनाउने मौलिक शिल्पकार नेवार समुदायको ऐतिहासिक थलो हो।
एक नजरमा
राष्ट्रिय जनगणना २०७८
- क्षेत्रफल
- १.४६८ km²
- जनसंख्या
- ६,२९०
- घरधुरी
- १,६०९
- जनघनत्व
- ४,२८६ /km²
- साक्षरता
- ८३.८%
- पुरुष
- ३,१०१
- महिला
- ३,१८९
- लिङ्ग अनुपात
- ९७.२४
- वडा कार्यालय
- प्याङ्गगाउँ (Pyanggaon) / सु
उमेर संरचना
- बालबालिका ०–१४ १,२९५ · २०.६%
- कार्यशील उमेर १५–६४ ४,५८५ · ७२.९%
- ६५ वर्षमाथि ४१० · ६.५%
घरधुरी सेवा
- शौचालय पहुँच ९९.९%
- पाइप पानी ६४.७%
- स्वच्छ इन्धन ९७%
- विद्युत् ९९.३%
यो वडाको बारेमा
वडा नं. २७ को क्षेत्रफल १.४६८ वर्ग किमी छ र यसले वडा २२, २३, २४, २५, २६ सँग सिमाना जोड्छ। यसको सिमाना ६.५ किमी लामो छ।
२०७८ को जनगणनाअनुसार यहाँ ६,२९० जनसंख्या र १,६०९ घरधुरी छन्। जनघनत्व ४,२८६ प्रति वर्ग किमी र साक्षरता दर ८३.७७% छ।
उमेर संरचना: २०.६% बालबालिका (०–१४), ७२.९% कार्यशील उमेर (१५–६४) र ६.५% ६५ वर्षमाथिका बासिन्दा। लिङ्ग अनुपात प्रति १०० महिला ९७.२४ पुरुष छ।
घरायसी सेवा: ९९.९% शौचालय पहुँच, ६४.७% पाइप पानी, ९७% स्वच्छ इन्धन, ९९.३% विद्युत् र ७२.१% घरमा इन्टरनेट।
वडाका चिनिएका स्थलमा Balkumari Temple, Boudha Jana Bihar, Wakhat Hiti पर्छन्।
वडा कार्यालय प्याङ्गगाउँ (Pyanggaon) / सु मा छ।
यो वडाका स्थल
स्थानका नामहरू ओपनस्ट्रिटम्याप योगदानकर्ताबाट (ODbL)।
१ परिचय
परिचय र पहिचान
वडा नं. २७, ललितपुर महानगरपालिकाको वडा कार्यालय प्याङ्गगाउँ (Pyanggaon) / सुनाकोठी पूर्वी भेगमा अवस्थित छ। यो वडा परम्परागत “प्याङ्ग” (बाँसको ऐतिहासिक नाप्ने भाँडो – Pyang) बनाउने मौलिक शिल्पकार नेवार समुदायको ऐतिहासिक थलो हो।
पहिचान: प्याङ्गगाउँ हेरिटेज बस्ती · परम्परागत बाँसका भाडा (प्याङ्ग) निर्माणको ऐतिहासिक केन्द्र · सघन नेवारी संस्कृति र गुठी · कृषि र मनोरम वातावरण
भौगोलिक अवस्थिति
२ ऐतिहासिक पृष्ठभूमि
प्याङ्गगाउँ काठमाडौँ उपत्यकाकै अद्वितीय सांस्कृतिक बनावट भएको गाउँ हो, जहाँ पुस्तौंदेखि बाँसबाट चामल/अन्न नाप्ने प्राचीन भाँडो (माटो र बाँसको प्याङ्ग) बनाउने गरिन्थ्यो। साविक सुनाकोठी गाविसको पूर्वी भागलाई समायोजन गरी वडा नं. २७ बनाइएको हो।
३ पहिचान र संस्कृति
कला, हस्तकला तथा सांस्कृतिक पहिचान
ऐतिहासिक प्याङ्ग (बाँसको भाँडो) बुन्ने कला यस वडाको मुख्य राष्ट्रिय पहिचान हो।
प्रमुख चाडपर्वहरू
- प्याङ्गगाउँ गणेश जात्रा: स्थानीय स्तरमा मनाइने मुख्य पर्व।
- योमरी पुन्हि, गाईजात्रा, र स्थानीय गुठी पूजाआजाहरू।
४ जनसंख्या र समाज
जनसांख्यिक तथ्याङ्क
राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार पुष्टि भएको तथ्याङ्क:
- कुल जनसंख्या: ५,८२४ जना
- क्षेत्रफल: १.४२ वर्ग कि.मि.
- जनघनत्व: ~४,१०१.४१ व्यक्ति/वर्ग कि.मि.
अनुमानित
- अनुमानित घरधुरी: ≈ १,४०० – १,५५०
- लिङ्ग अनुपात: पुरुष ~४९.४%, महिला ~५०.६%
- उमेर समूह अनुसार: ०-१४ वर्ष ~२२%, १५-५Queue६४%, ६०+ वर्ष ~१४%
- साक्षरता दर: महानगर सन्दर्भ ८९.९९%
५ संस्था र सेवा
प्रशासनिक संरचना — संगठनात्मक स्वरूप
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ बमोजिम निर्वाचित वडा समितिको संरचना:
शिक्षा
वडा नं. २७ (प्याङ्गगाउँ) भित्र रहेका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयहरूको विवरण:
क) सामुदायिक विद्यालयहरू
ख) संस्थागत / निजी विद्यालयहरू
अर्थतन्त्र तथा बजेट
वडा नं. २७ को अर्थतन्त्र कृषि, हस्तकला (प्याङ्ग र बाँसका सामग्री), साना व्यापार, र श्रम आयमा आधारित छ।
ललितपुर महानगरपालिकाको बजेट अन्तर्गत क्षेत्रगत बाँडफाँड तथा प्राथमिकता:
- मौलिक कला संरक्षण: लोपोन्मुख प्याङ्ग निर्माण कलाको प्रवर्द्धन तथा तालिम बजेट
- पूर्वाधार विकास: भित्री सडक ढलान, परम्परागत ढुङ्गेछाप बाटो र ढल व्यवस्थापन
- कृषि प्रवर्द्धन: प्राङ्गारिक खेती र कृषक सहयोग कार्यक्रम
६ सम्पदा र पर्यटन
विश्व सम्पदा स्थल
स्पष्ट जानकारी: युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत पाटन दरबार क्षेत्र वडा नं. १६ मा पर्छ। तर प्याङ्गगाउँ आफैंमा एउटा अद्वितीय सांस्कृतिक र मौलिक सम्पदा गाउँ हो।
ऐतिहासिक तथा धार्मिक स्थलहरू
- प्याङ्गगाउँ गणेश मन्दिर र सिद्धेश्वर महादेव मन्दिर: स्थानीय आस्थाका प्रमुख देवस्थलहरू।
- ऐतिहासिक चैत्य तथा देगुगुठी घरहरू: परम्परागत नेवारी वास्तुकलाका संरचनाहरू।
७ स्रोत तथा आधार
- ललितपुर महानगरपालिका वडा नं. २७ कार्यालय (प्याङ्गगाउँ) द्वारा उपलब्ध गराइएको विवरण
- राष्ट्रिय जनगणना २०७८ आधिकारिक तथ्याङ्क (राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय / NSO)
- स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ सम्बन्धी नतिजा विवरण (निर्वाचन आयोग)