वडा विवरण
वडा २१ — ललितपुर महानगरपालिका
वडा २१ या क्षेत्रफल ३.१७ वर्ग किमि ख अले थन ५,२७४ मनू अले १,२३५ छें दु। थ्व वडा १८, २२, २५ नापं सिमाना दु।
छगू न्ह्यासं
राष्ट्रिय जनगणना २०७८
- क्षेत्रफल
- ३.१७ km²
- जनसंख्या
- ५,२७४
- घरधुरी
- १,२३५
- जनघनत्व
- १,६६४ /km²
- साक्षरता
- ८०.९%
- मिजां
- २,६४६
- मिसां
- २,६२८
- लिङ्ग अनुपात
- १००.६८
उमेर संरचना
- बालबालिका ०–१४ ९७२ · १८.४%
- ज्या योग्य उमेर १५–६४ ३,८५९ · ७३.२%
- ६५ दँ न्ह्यः ४४३ · ८.४%
घरधुरी सेवा
- शौचालय ९९.८%
- पाइप लः ९२.३%
- स्वच्छ इन्धन ९८.१%
- विद्युत् ९८.३%
थ्व वडाया बारेय्
वडा २१ या क्षेत्रफल ३.१७ वर्ग किमि ख। थ्व वडा १८, २२, २५ नापं सिमाना दु। सिमाना ८.३९ किमि लामो दु।
२०७८ जनगणनाय् थन ५,२७४ मनू अले १,२३५ छें दु। जनघनत्व १,६६४ प्रति वर्ग किमि अले साक्षरता ८०.८९% ख।
उमेर संरचना: १८.४% बालक (०–१४), ७३.२% ज्याउने उमेर (१५–६४) अले ८.४% ६५ दँ न्ह्यःया मनू। लिङ्ग अनुपात १०० मिसाय् १००.६८ मिजं।
छेंया सेवा: ९९.८% शौचालय, ९२.३% पाइप ला, ९८.१% स्वच्छ इन्धन, ९८.३% बिजुली अले ७३.१% इन्टरनेट।
वडाया नांजाःगु स्थलय् खोकना, कार्यविनायक मन्दिर दु।
विद्यालय अले संस्थाय् नमुना उच्च मावि, नेपाल बाल उच्च मावि, जिङ बोर्डिङ स्कुल दु।
आकर्षण अले सम्पदा
वडाया आकर्षण
विकिमिडिया कमन्सया तस्बिर। हरेक तस्बिर नापं फोटोग्राफर अले इजाजतपत्रया श्रेय दु।
विद्यालय अले संस्था
१ परिचय
एकीकृत वस्तुगत विवरण (Profile)
सम्पदा • संस्कृति • कृषि • हस्तकला • पर्यटन
प्रस्तुत सामग्रीमा मूल फाइलमा उल्लेखित तथ्य तथा अनुमानहरूलाई दृश्यात्मक रूपमा व्यवस्थित गरिएको छ। जनसङ्ख्या, मतदाता र साक्षरताका अंकहरू स्रोतमा दायराका रूपमा दिइएकाले चार्टमा पनि दायरा/अनुमान स्पष्ट राखिएको छ।
संक्षिप्त परिचय
तोरीको तेल र कोल
- काठका ठूला कोलबाट परम्परागत विधिले निकालिने खोकेनाको तोरीको तेल वडाको प्रमुख आर्थिक तथा सांस्कृतिक पहिचान हो।
२ ऐतिहासिक पृष्ठभूमि
ऐतिहासिक पृष्ठभूम
- खोकेना क्षेत्रको इतिहास लिच्छवि र मल्लकालसम्म जोडिएको मानिन्छ। परम्परागत रूपमा यसलाई जितापुर पनि भनिन्थ्यो। मन्दिर, पाटी, पौवा, सत्तल र हिटीहरूले यसको ऐतिहासिक स्वरूप देखाउँछन्।
३ पहिचान अले संस्कृति
इतिहास र विशिष्ट पहिचान
सिकाली संस्कृति
- दसैँको सट्टा सिकाली जात्रा, मुखौटा नृत्य र स्थानीय मौलिक पर्वहरूले वडाको विशिष्ट सांस्कृतिक परिचय बनाएका छन्।
हस्तकला
- मूर्ति, धातुका सामान तथा तामा–पित्तलका भाँडाकुँडा बनाउने सीपका कारण वडा लघु हस्तकला केन्द्रका रूपमा चिनिन्छ।
४ जनसंख्या अले समाज
जनसाङ्ख्यिक दृश्य
मूल फाइलमा उपलब्ध संख्यात्मक तथ्यहरूलाई तलका बार र लाइन चार्टमा प्रस्तुत गरिएको छ। यी तथ्यहरू अनुमान/दायराका रूपमा उल्लेख भएकाले निश्चित जनगणना परिणामका रूपमा व्याख्या नगर्नुहोस्।
५ संस्था अले सेवा
संस्था र सेवा
शैक्षिक संस्था
- नमुना उच्च मावि
- श्री बालकुमारी माध्यमिक विद्यालय
- नेपाल बाल उच्च मावि
- जिङ बोर्डिङ स्कुल
स्वास्थ्य सेवा
- सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्र
- वडा स्वास्थ्य क्लिनिक
- सहरी स्वास्थ्य केन्द्र
- विशेष उपचारका लागि पाटन/भैंसेपाटी क्षेत्रका अस्पताल
सहकारी तथा समुदाय
- योगदान उपभोक्ता सहकारी
- ललितपुर बचत तथा ऋण सहकारी संस्था
- महिला समूह, गुठी, युवा क्लब
- हस्तकला विकास केन्द्र र खोकेना आइटी हब
६ सम्पदा अले पर्यटन
सम्पदा र पर्यटन
- रुद्रायणी मन्दिर, लक्ष्मीनारायण मन्दिर, गणेश मन्दिर र वैष्णवी मन्दिर।
- सिकाली चौर, दे पुखु र बाख्रा समात्ने जात्रा।
- परम्परागत गल्ली, इँट्टाका घर, पाटी–पौवा र ढुङ्गेधारा।
- परम्परागत तेल मिल/कोल, कृषि दृश्य र नजिकका सांस्कृतिक गन्तव्य।
७ चुनौती अले प्राथमिकता
मुख्य समस्या र प्राथमिकता
निष्कर्ष
वडा नं. २१ सम्पदा, स्थानीय सीप, कृषि र आधुनिक सहरी सेवाको संगम हो। पूर्वाधार सुधारसँगै तोरीको तेल, हस्तकला, जात्रा, वास्तुकला र पर्यटनलाई संरक्षण–आधारित आर्थिक अवसरमा रूपान्तरण गर्न सकेमा यो वडा ललितपुरकै नमुना सांस्कृतिक तथा सहरी–ग्रामीण केन्द्र बन्न सक्छ।
८ स्रोत अले आधार
मुख्य स्रोत तथा आधार
- ललितपुर महानगरपालिका वडा नं. २१ कार्यालयद्वारा उपलब्ध गराइएको आधिकारिक विवरण
- २०८२ को निर्वाचनसम्बन्धी वडा नं. २१ मतदाता/मतदान केन्द्र विवरण
- वडा नं. २१ को सामाजिक, भौगोलिक तथा शहरी विकाससम्बन्धी अध्ययन तथा ललितपुर महानगरपालिकाको अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा सम्बन्धी सामग्री
- २०७८ राष्ट्रिय जनगणना — वडा नं. २१ (साविक वडा नं. २२, ललितपुर उपमहानगरपालिका)