वडा विवरण

वडा नं. २६ — ललितपुर महानगरपालिका

वडा नं. २६, ललितपुर महानगरपालिकाको वडा कार्यालय ढोकासी (Dhokasi) / सुनाकोठीमा अवस्थित छ। यो वडा ऐतिहासिक सुनाकोठी (Sunakothi) बस्ती, भृकुटी र बा Balkumari/भृकुटी देवीको धार्मिक स्थल तथा कृषि र साना कुटीर उद्योगको सम्भावना बोकेको साविक सुनाकोठी गाविसको भू-भाग हो।

२६ सबै वडा १.५५ km²

एक नजरमा

राष्ट्रिय जनगणना २०७८

नक्सामा फर्कनुहोस्
क्षेत्रफल
१.५५ km²
जनसंख्या
७,९०९
घरधुरी
२,०५७
जनघनत्व
५,१०३ /km²
साक्षरता
८९%
पुरुष
३,८८२
महिला
४,०२७
लिङ्ग अनुपात
९६.४
वडा कार्यालय
ढोकासी (Dhokasi) / सुनाकोठीम

उमेर संरचना

  • बालबालिका ०–१४ १,५१५ · १९.२%
  • कार्यशील उमेर १५–६४ ५,९२७ · ७४.९%
  • ६५ वर्षमाथि ४६७ · ५.९%

घरधुरी सेवा

  • शौचालय पहुँच ९९.९%
  • पाइप पानी ५१.२%
  • स्वच्छ इन्धन ९५.८%
  • विद्युत् ९९.१%

यो वडाको बारेमा

वडा नं. २६ को क्षेत्रफल १.५५ वर्ग किमी छ र यसले वडा १४, १५, २३, २५, २७ सँग सिमाना जोड्छ। यसको सिमाना ५.७३ किमी लामो छ।

२०७८ को जनगणनाअनुसार यहाँ ७,९०९ जनसंख्या र २,०५७ घरधुरी छन्। जनघनत्व ५,१०३ प्रति वर्ग किमी र साक्षरता दर ८८.९७% छ।

उमेर संरचना: १९.२% बालबालिका (०–१४), ७४.९% कार्यशील उमेर (१५–६४) र ५.९% ६५ वर्षमाथिका बासिन्दा। लिङ्ग अनुपात प्रति १०० महिला ९६.४ पुरुष छ।

घरायसी सेवा: ९९.९% शौचालय पहुँच, ५१.२% पाइप पानी, ९५.८% स्वच्छ इन्धन, ९९.१% विद्युत् र ७६% घरमा इन्टरनेट।

वडाका चिनिएका स्थलमा Barah Hiti Dhungedhara पर्छन्।

वडा कार्यालय ढोकासी (Dhokasi) / सुनाकोठीम मा छ।

यो वडाका स्थल

स्थानका नामहरू ओपनस्ट्रिटम्याप योगदानकर्ताबाट (ODbL)।

१ परिचय

परिचय र पहिचान

वडा नं. २६, ललितपुर महानगरपालिकाको वडा कार्यालय ढोकासी (Dhokasi) / सुनाकोठीमा अवस्थित छ। यो वडा ऐतिहासिक सुनाकोठी (Sunakothi) बस्ती, भृकुटी र बा Balkumari/भृकुटी देवीको धार्मिक स्थल तथा कृषि र साना कुटीर उद्योगको सम्भावना बोकेको साविक सुनाकोठी गाविसको भू-भाग हो।

पहिचान: ऐतिहासिक सुनाकोठी बस्ती · भृकुटी देवी र बालकुमारी मन्दिर · परम्परागत नेवारी संस्कृति र गुठी · कृषि तथा आधुनिक बस्तीको मिश्रण

भौगोलिक अवस्थिति

२ ऐतिहासिक पृष्ठभूमि

  • सुनाकोठी प्राचीन पाटन राज्यको दक्षिणी ऐतिहासिक बस्ती हो। लिच्छवि र मल्लकालीन इतिहाससँग जोडिएको यो क्षेत्र वि.सं. २०७३ मा ललितपुर उपमहानगरपालिका महानगरपालिका बन्दा वडा नं. २६ को रूपमा समावेश भएको हो।

३ पहिचान र संस्कृति

कला, हस्तकला तथा सांस्कृतिक पहिचान

परम्परागत नेवारी काष्ठकला, ढुङ्गेधारा निर्माण कला, र स्थानीय गुठी जात्रा संस्कृति।

प्रमुख चाडपर्वहरू

  • सुनाकोठी बालकुमारी जात्रा: मङ्सिर/कात्तिक महिनामा लाग्ने ऐतिहासिक बालकुमारी जात्रा।
  • योमरी पुन्हि, गाईजात्रा तथा दशैँ-तिहार।

४ जनसंख्या र समाज

जनसांख्यिक तथ्याङ्क

राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार पुष्टि भएको तथ्याङ्क:

  • कुल जनसंख्या: १०,६१८ जना
  • क्षेत्रफल: २.३१ वर्ग कि.मि.
  • जनघनत्व: ~४,५९६.५३ व्यक्ति/वर्ग कि.मि.

अनुमानित

  • अनुमानित घरधुरी: ≈ २,६०० – २,८००
  • लिङ्ग अनुपात: पुरुष ~४९.६%, महिला ~५०.४%
  • उमेर समूह अनुसार: ०-१४ वर्ष ~२३%, १५-५९ वर्ष ~६५%, ६०+ वर्ष ~१२%
  • साक्षरता दर: महानगर सन्दर्भ ८९.९९%

५ संस्था र सेवा

प्रशासनिक संरचना — संगठनात्मक स्वरूप

स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ बमोजिम निर्वाचित वडा समितिको संरचना:

शिक्षा

वडा नं. २६ (सुनाकोठी) भित्र रहेका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयहरूको विवरण:

क) सामुदायिक विद्यालयहरू

ख) संस्थागत / निजी विद्यालयहरू

 

अर्थतन्त्र तथा बजेट

वडा नं. २६ को अर्थतन्त्र कृषि, साना व्यापार, काष्ठकला, र सेवा क्षेत्रमा आधारित छ।

ललितपुर महानगरपालिकाको बजेट अन्तर्गत क्षेत्रगत बाँडफाँड तथा प्राथमिकता:

  • सम्पदा तथा मन्दिर संरक्षण: बालकुमारी मन्दिर परिसर तथा सुनाकोठीको ऐतिहासिक पोखरी पुनर्निर्माण
  • पूर्वाधार विकास: ढोकासी-सुनाकोठी सडक स्तरोन्नति, ढल तथा भित्री बाटो ढलान
  • कृषि तथा घरेलु उद्योग: कृषकहरूका लागि बीउ-विस्कुट सहयोग र घरेलु सीप प्रवर्द्धन
  • शिक्षा र स्वास्थ्य: सामुदायिक विद्यालय सुधार र स्वास्थ्य चौकी सुदृढीकरण

६ सम्पदा र पर्यटन

विश्व सम्पदा स्थल

स्पष्ट जानकारी: युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत पाटन दरबार क्षेत्र वडा नं. १६ मा पर्छ। वडा नं. २६ पुरातात्विक र नेवारी सांस्कृतिक सम्पदाले समृद्ध छ।

ऐतिहासिक तथा धार्मिक स्थलहरू

  • बालकुमारी मन्दिर (Balkumari Temple): सुनाकोठीको प्रसिद्ध र ऐतिहासिक धार्मिक स्थल।
  • भृकुटी देवी मन्दिर र स्थानीय पोखरीहरू: तान्त्रिक पूजाआजा हुने पुरातात्विक मन्दिर।

७ स्रोत तथा आधार

  • ललितपुर महानगरपालिका वडा नं. २६ कार्यालय (सुनाकोठी) द्वारा उपलब्ध गराइएको विवरण
  • राष्ट्रिय जनगणना २०७८ आधिकारिक तथ्याङ्क (राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय / NSO)
  • स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ सम्बन्धी नतिजा विवरण (निर्वाचन आयोग)