वडा विवरण
वडा २६ — ललितपुर महानगरपालिका
वडा २६ या क्षेत्रफल १.५५ वर्ग किमि ख अले थन ७,९०९ मनू अले २,०५७ छें दु। थ्व वडा १४, १५, २३, २५, २७ नापं सिमाना दु।
छगू न्ह्यासं
राष्ट्रिय जनगणना २०७८
- क्षेत्रफल
- १.५५ km²
- जनसंख्या
- ७,९०९
- घरधुरी
- २,०५७
- जनघनत्व
- ५,१०३ /km²
- साक्षरता
- ८९%
- मिजां
- ३,८८२
- मिसां
- ४,०२७
- लिङ्ग अनुपात
- ९६.४
- वडा कार्यालय
- ढोकासी (Dhokasi) / सुनाकोठीम
उमेर संरचना
- बालबालिका ०–१४ १,५१५ · १९.२%
- ज्या योग्य उमेर १५–६४ ५,९२७ · ७४.९%
- ६५ दँ न्ह्यः ४६७ · ५.९%
घरधुरी सेवा
- शौचालय ९९.९%
- पाइप लः ५१.२%
- स्वच्छ इन्धन ९५.८%
- विद्युत् ९९.१%
थ्व वडाया बारेय्
वडा २६ या क्षेत्रफल १.५५ वर्ग किमि ख। थ्व वडा १४, १५, २३, २५, २७ नापं सिमाना दु। सिमाना ५.७३ किमि लामो दु।
२०७८ जनगणनाय् थन ७,९०९ मनू अले २,०५७ छें दु। जनघनत्व ५,१०३ प्रति वर्ग किमि अले साक्षरता ८८.९७% ख।
उमेर संरचना: १९.२% बालक (०–१४), ७४.९% ज्याउने उमेर (१५–६४) अले ५.९% ६५ दँ न्ह्यःया मनू। लिङ्ग अनुपात १०० मिसाय् ९६.४ मिजं।
छेंया सेवा: ९९.९% शौचालय, ५१.२% पाइप ला, ९५.८% स्वच्छ इन्धन, ९९.१% बिजुली अले ७६% इन्टरनेट।
वडाया नांजाःगु स्थलय् Barah Hiti Dhungedhara दु।
वडा कार्यालय ढोकासी (Dhokasi) / सुनाकोठीम य् दु।
थ्व वडाया स्थल
स्थानया नां ओपनस्ट्रिटम्याप योगदानकर्तापिंसं (ODbL)।
१ परिचय
परिचय र पहिचान
वडा नं. २६, ललितपुर महानगरपालिकाको वडा कार्यालय ढोकासी (Dhokasi) / सुनाकोठीमा अवस्थित छ। यो वडा ऐतिहासिक सुनाकोठी (Sunakothi) बस्ती, भृकुटी र बा Balkumari/भृकुटी देवीको धार्मिक स्थल तथा कृषि र साना कुटीर उद्योगको सम्भावना बोकेको साविक सुनाकोठी गाविसको भू-भाग हो।
पहिचान: ऐतिहासिक सुनाकोठी बस्ती · भृकुटी देवी र बालकुमारी मन्दिर · परम्परागत नेवारी संस्कृति र गुठी · कृषि तथा आधुनिक बस्तीको मिश्रण
भौगोलिक अवस्थिति
२ ऐतिहासिक पृष्ठभूमि
- सुनाकोठी प्राचीन पाटन राज्यको दक्षिणी ऐतिहासिक बस्ती हो। लिच्छवि र मल्लकालीन इतिहाससँग जोडिएको यो क्षेत्र वि.सं. २०७३ मा ललितपुर उपमहानगरपालिका महानगरपालिका बन्दा वडा नं. २६ को रूपमा समावेश भएको हो।
३ पहिचान अले संस्कृति
कला, हस्तकला तथा सांस्कृतिक पहिचान
परम्परागत नेवारी काष्ठकला, ढुङ्गेधारा निर्माण कला, र स्थानीय गुठी जात्रा संस्कृति।
प्रमुख चाडपर्वहरू
- सुनाकोठी बालकुमारी जात्रा: मङ्सिर/कात्तिक महिनामा लाग्ने ऐतिहासिक बालकुमारी जात्रा।
- योमरी पुन्हि, गाईजात्रा तथा दशैँ-तिहार।
४ जनसंख्या अले समाज
जनसांख्यिक तथ्याङ्क
राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार पुष्टि भएको तथ्याङ्क:
- कुल जनसंख्या: १०,६१८ जना
- क्षेत्रफल: २.३१ वर्ग कि.मि.
- जनघनत्व: ~४,५९६.५३ व्यक्ति/वर्ग कि.मि.
अनुमानित
- अनुमानित घरधुरी: ≈ २,६०० – २,८००
- लिङ्ग अनुपात: पुरुष ~४९.६%, महिला ~५०.४%
- उमेर समूह अनुसार: ०-१४ वर्ष ~२३%, १५-५९ वर्ष ~६५%, ६०+ वर्ष ~१२%
- साक्षरता दर: महानगर सन्दर्भ ८९.९९%
५ संस्था अले सेवा
प्रशासनिक संरचना — संगठनात्मक स्वरूप
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ बमोजिम निर्वाचित वडा समितिको संरचना:
शिक्षा
वडा नं. २६ (सुनाकोठी) भित्र रहेका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयहरूको विवरण:
क) सामुदायिक विद्यालयहरू
ख) संस्थागत / निजी विद्यालयहरू
अर्थतन्त्र तथा बजेट
वडा नं. २६ को अर्थतन्त्र कृषि, साना व्यापार, काष्ठकला, र सेवा क्षेत्रमा आधारित छ।
ललितपुर महानगरपालिकाको बजेट अन्तर्गत क्षेत्रगत बाँडफाँड तथा प्राथमिकता:
- सम्पदा तथा मन्दिर संरक्षण: बालकुमारी मन्दिर परिसर तथा सुनाकोठीको ऐतिहासिक पोखरी पुनर्निर्माण
- पूर्वाधार विकास: ढोकासी-सुनाकोठी सडक स्तरोन्नति, ढल तथा भित्री बाटो ढलान
- कृषि तथा घरेलु उद्योग: कृषकहरूका लागि बीउ-विस्कुट सहयोग र घरेलु सीप प्रवर्द्धन
- शिक्षा र स्वास्थ्य: सामुदायिक विद्यालय सुधार र स्वास्थ्य चौकी सुदृढीकरण
६ सम्पदा अले पर्यटन
विश्व सम्पदा स्थल
स्पष्ट जानकारी: युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत पाटन दरबार क्षेत्र वडा नं. १६ मा पर्छ। वडा नं. २६ पुरातात्विक र नेवारी सांस्कृतिक सम्पदाले समृद्ध छ।
ऐतिहासिक तथा धार्मिक स्थलहरू
- बालकुमारी मन्दिर (Balkumari Temple): सुनाकोठीको प्रसिद्ध र ऐतिहासिक धार्मिक स्थल।
- भृकुटी देवी मन्दिर र स्थानीय पोखरीहरू: तान्त्रिक पूजाआजा हुने पुरातात्विक मन्दिर।
७ स्रोत अले आधार
- ललितपुर महानगरपालिका वडा नं. २६ कार्यालय (सुनाकोठी) द्वारा उपलब्ध गराइएको विवरण
- राष्ट्रिय जनगणना २०७८ आधिकारिक तथ्याङ्क (राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय / NSO)
- स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ सम्बन्धी नतिजा विवरण (निर्वाचन आयोग)